Giriş: İki Dev İndeks, Sonsuz Bir Tartışma

Akademik yayıncılık dünyasında araştırmacıların en sık karşılaştığı sorulardan biri şudur: "Bu makaleyi Scopus'ta mı yoksa Web of Science'ta mı taranan bir dergide yayımlamalıyım?" Bu soru, yüzeysel bir tercih meselesinin çok ötesine geçer. Hangi indeksin tercih edileceği; alanınıza, kariyer hedefinize, kurumunuzun beklentilerine ve hatta ülkenizin akademik değerlendirme sistemine göre köklü biçimde değişebilir. Bu yazıda her iki indeksin yapısını, güçlü ve zayıf yönlerini ve farklı disiplinlere göre önem sırasını ayrıntılı biçimde ele alacağız.

Scopus Nedir ve Ne Sunar?

Elsevier tarafından işletilen Scopus, dünyada en geniş kapsamlı hakemli literatür veri tabanlarından biridir. 90'dan fazla ülkeden 7.000'i aşkın yayıncının 27.000'den fazla dergisini bünyesinde barındırır. Kapsam genişliği, özellikle fen, mühendislik, tıp, sosyal bilimler ve sanat-beşeri alanlarını birlikte değerlendiren araştırmacılar için büyük avantaj sağlar. Scopus'un öne çıkan özellikleri şunlardır:

• Geniş dergi havuzu sayesinde farklı disiplinleri kapsayan çok disiplinli araştırmalar için ideal bir ortam sunar.

• CiteScore metriği, dergilerin etkisini ölçmek için kullanıcı dostu ve şeffaf bir hesaplama yöntemi sunar.

• Yazar profilleri ve ORCID entegrasyonu araştırmacıların görünürlüğünü artırır.

• Gelişmekte olan ülkelerden dergiler de sisteme dahil edildiğinden bölgesel çeşitlilik daha yüksektir.

Web of Science Nedir ve Ne Sunar?

Clarivate bünyesinde yer alan Web of Science (WoS), akademik dünyada tarihsel olarak "altın standart" kabul edilen indeksleme platformudur. Science Citation Index (SCI), Social Sciences Citation Index (SSCI) ve Arts & Humanities Citation Index (AHCI) gibi köklü dizinleri bünyesinde barındırır. WoS'un en belirgin özelliği, dergileri seçerken uyguladığı titiz kalite süzgeci ve atıf analizindeki uzun geçmişidir. Başlıca özellikleri şunlardır:

• Journal Impact Factor (JIF) hesaplamasının kaynağı olan bu platform, atıf metrikleri açısından en yetkili referanstır.

• Kapsama alınan dergi sayısı Scopus'a kıyasla daha az olsa da seçim kriterleri son derece katıdır.

• Özellikle doğa bilimleri, mühendislik ve sağlık alanlarında küresel saygınlığı yüksektir.

• Türkiye, Çin ve Japonya gibi pek çok ülkenin akademik değerlendirme sistemlerinde WoS listelemesi ön koşul niteliği taşımaktadır.

Alana Göre Hangi İndeks Öne Çıkar?

İki indeksin hangi durumlarda tercih edilmesi gerektiği büyük ölçüde araştırmacının çalıştığı alana bağlıdır. Aşağıda temel disiplinler için pratik bir rehber sunulmaktadır.

• Tıp ve Sağlık Bilimleri: Web of Science, özellikle SCI-Expanded kapsamındaki dergiler bu alanda dünya genelinde belirleyici ölçüt olmaya devam etmektedir. Yükselme ve akademik atamalar için WoS endeksli yayınlar kritik öneme sahiptir.

• Mühendislik ve Bilgisayar Bilimleri: Her iki indeks de bu alanda geniş biçimde kullanılır; ancak IEEE gibi yayıncıların konferans bildirilerini kapsayan Scopus, bu disiplinlerde daha geniş bir erişim ağı sunar.

• Sosyal Bilimler ve Psikoloji: SSCI kapsamı açısından WoS hâlâ otorite kabul edilmektedir. Ne var ki Scopus'un sosyal bilimler portföyü de son yıllarda ciddi oranda genişlemiştir.

• Sanat, Beşeri Bilimler ve Edebiyat: WoS'un AHCI dizini bu alanda çok az rakip tanır. Scopus ise beşeri bilimleri görece sınırlı bir kapsam içinde ele almaktadır.

• Hukuk ve İşletme: Her iki platform da bu alanda kapsamlı değildir; ancak Scopus, sosyal bilimlerle örtüşen işletme dergilerinde daha geniş bir seçenek sunar.

Dergi Seçimi Sürecinde Nelere Dikkat Etmeli?

Doğru indeksin seçilmesi, doğru derginin seçilmesiyle birlikte anlam kazanır. Bu noktada araştırmacılara büyük kolaylık sağlayan Best Edit & Proof'un Journal Matcher aracı, makalenizin içeriğine uygun dergi önerileri sunarak zaman kaybını en aza indirir. Hangi indeksin öncelikli olduğunu bilmek, dergi listesini daraltmak için güçlü bir başlangıç noktası sağlar. Dergi seçiminde göz önünde bulundurulması gereken başlıca etkenler şunlardır:

• Kurumunuzun yükseltme ve değerlendirme kriterlerinin hangi indeksi temel aldığını mutlaka öğrenin.

• Çalıştığınız alanda atıf oranları yüksek hangi dergiler hangi indekste yer alıyor, bunu inceleyin.

• Hedef okuyucu kitlenizin hangi platformu daha çok kullandığını göz önünde bulundurun.

• Derginin hem Scopus hem de WoS'ta listelenip listelenmediğini kontrol edin; çift endekslenmiş dergiler görünürlük açısından avantajlıdır.

Türkiye'de Akademik Değerlendirme Sistemine Etkisi

Türkiye'de YÖK ve üniversitelerin atama-yükseltme kriterleri incelendiğinde, Web of Science endeksli yayınların —özellikle SCI, SCI-Expanded ve SSCI— daha yüksek puan getirdiği görülür. Scopus'ta yer alan ancak WoS kapsamında bulunmayan dergiler çoğu kurumda ikinci kategori olarak değerlendirilir. Bu nedenle Türkiye'deki araştırmacılar için kariyer odaklı bir tercih yapılacaksa Web of Science genellikle öncelikli seçenek olmaktadır. Bununla birlikte, mühendislik ve bilgisayar bilimi alanında çalışan araştırmacılar için konferans bildirilerini de indeksleyen Scopus'un ihmal edilemez bir yeri vardır. Araştırmacının hem ulusal hem de uluslararası görünürlük kazanmak istediği durumlarda iki indekste de yer alan dergileri hedeflemek en akılcı stratejidir.

Sonuç: "Ya Biri Ya Diğeri" Değil, "Neden ve Ne Zaman" Sorusu

Scopus mu yoksa Web of Science mi sorusunun tek ve evrensel bir yanıtı yoktur. Fen bilimlerinde ve tıpta WoS'un ağırlığı tartışmasız olmakla birlikte; Scopus'un geniş kapsamı, çok disiplinli çalışmalarda ve mühendislik alanında güçlü bir alternatif sunar. Sosyal bilimlerde WoS'un SSCI dizini hâlâ belirleyici konumdayken, beşeri bilimler için AHCI benzersiz bir seçenek olmaya devam eder. Her araştırmacı, kendi disiplinini, kurumsal gereksinimlerini ve kariyer hedeflerini merkeze alarak bu kararı vermelidir. Yayın stratejinizi belirlerken makalenizin kalitesinin ön planda tutulması gerektiğini de unutmamak gerekir. Bu noktada profesyonel akademik düzenleme hizmetleri, başvurunuzu güçlendirebilir ve hakem değerlendirme sürecini kolaylaştırabilir.

Makalenizi uzman bir editöre inceletmek ister misiniz?

Best Edit & Proof uzman editörleri belgelerinizin doğru akademik ton ve üslupta olmasını sağlar. Hizmetlerimizi inceleyin. Sipariş sayfamızı ziyaret edin. Nasıl çalıştığını görün.

7/24 Müşteri Desteği | Canlı Destek

Bizimle iletişime geçin veya WhatsApp hattımızı kullanın.

Takipte kalın!

Bizi Twitter, LinkedIn, Facebook, Instagram, Medium takip edin. Daha fazla makale buraya tıklayın.

Metinde birkaç hata bıraktık. Bulursanız yüzde 20 indirim kazanırsınız.